مقدمه: بیماری های مفصل گیجگاهی - فکی به تحت تأثیر قرار گرفتن این مفصل، عضلات و ساختارهای مرتبط با آن اطلاق می شود. این بیماری ها شیوع بالایی بالغ بر 34 درصد دارند و بر ابعاد مختلف زندگی بیمار اثرگذار هستند. بیماری های مفصل گیجگاهی- فکی چند عاملی هستند و با بیماری هایی چون اختلال اضطراب و افسردگی عمده ارتباط دوسویه داند. علائم این بیماری از جمله درد و محدودیت در عملکرد مفصل تأثیر منفی بر ابعاد مختلف زندگی بیماران دارد. هدف این مطالعه، بررسی درمان های موجود با تمرکز بر درمان های غیرتهاجمی و کم تهاجمی در قالب درمان های دارویی و غیردارویی است.شرح مقاله: درمان های دارویی و غیردارویی غیرتهاجمی برای مدیریت علائم بیماری، بر روش های تهاجمی اولویت دارند. انتخاب درمان باید بر اساس منشاء علائم، یعنی عضلات جونده و یا مفصل انجام گیرد. روش های درمانی بررسی شده در دسته درمان های دارویی شامل داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی، بی حس کننده های موضعی، کورتیکواستروئیدها، شل کننده های عضلانی، اپیوئیدها، گاباپنتین، گلوکزآمین و تزریق درون مفصلی سدیم هیالورونات است. در دسته درمان های غیردارویی اثرگذاری اسپلینت های اکلوزال، فیزیوتراپی، درمان های رفتاری شناختی، طب سوزنی، اولتراسوند، لیزرتراپی کم توان، تحریک الکتریکی عصب از راه پوست، آرتروسکوپی و آرتروسنتزیز، پرولوتراپی با دکستروز، تزریق پلاسمای غنی از پلاکت و تزریق پلاسمای غنی از فیبرین بررسی شده است.نتیجه گیری: برنامه ریزی طرح درمان باید بر اساس علت شناسی بیماری هر شخص انجام گیرد. به نظر می رسد استفاده از تلفیقی از درمان های موجود در افزایش اثربخشی درمان در مدیریت علائم کمک کننده باشد. تعیین اثربخشی و پروتکل تجویز روش های درمانی موجود و نیز مقایسه آن ها با یک دیگر نیازمند انجام مطالعات بالینی بیشتر است.

7 بیمار مجروح جنگی در فاصله زمانی فروردین ماه 1368 تا مهرماه 1379 به علت دردهای ناحیه مفصل فکی و گوش، محدودیت در حرکات مفصلی، وجود صداهای مفصلی در موقع باز کردن دهان، وزوز گوش همراه با کاهش شنوایی و سرگیجه مستقیماً یا با معرفی همکاران گوش و حلق به درمانگاه جراحی فک و صورت مراجعه نموده اند. تقریباً در کلیه مراجعین عوامل ایجادکننده اختلال در سیستم جونده به صورت ضایعات داخل کپسولی "Internal Derangments of the T.M.J" ناشی از اصابت ترکش به ناحیه فکین و از بین رفتن دندانها، نسوج نرم و سخت همراه با ضایعات داخل کپسولیMyo-Facial Pain Dysfunction Syndrome بعلت عوامل پسکوفیزیولوژیک ناشی از حضور در جبهه مشاهده گردید. درمان شامل جراحی های ترمیمی به صورت بازسازی دیفکت های نسوج نرم و سخت، آزادی سازی سیکاتریس های معیوب، تهیه پروتزهای دندانی مناسب و مشاورات روانپزشکی در اکثریت بیماران با موفقیت همراه بوده است.  

زمینه و هدف: استفاده از اپلاینس های اکلوزالی در درمان بیماران دارای اختلالات مفصل گیجگاهی فکی شایع است. گزارش شده که این اپلاینس ها سمپتوم ها و علایم کلینیکی این بیماران را بهبود می بخشند، هر چند هنوز شواهد علمی کافی برای اثبات این ادعای کلینیکی در دسترس نمی باشد. هدف از این مطالعه ارزیابی اثرات کوتاه مدت (هشت هفته) اسپلینت‎های Stabilization در درمان بیماران با اختلالات مفصل گیجگاهی فکی می باشد.روش بررسی: در این مطالعه کارآزمایی بالینی هفده بیمار با اختلال مفصل گیجگاهی فکی که به دنبال درمان بیماری خود بودند، معیارهای ورود به مطالعه را داشتند و به مدت هشت هفته تحت درمان توسط اسپلینت‎های Stabilization قرار گرفتند، بیماران قبل و پس از درمان به سوالهای پرسشنامه پاسخ داده و معاینات کلینیکی سیستم جونده نیز از ایشان به عمل آمد. در پایان یافته های مطالعه توسط آزمون Wilcoxon Signed Ranks مورد آنالیز آماری قرار گرفتند.یافته ها: پس از اسپلینت تراپی کاهش آماری معنی داری در Clinical dysfunction index (P=0.000) و همچنین Anamnestic dysfunction index (P=0.020) مشاهده شد؛ میزان حساسیت عضلات به لمس یا Muscle pain index نیز کاهش آماری معنی داری (0.002=P) داشت.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان می دهد اسپلینت تراپی در درمان سمپتوم ها و علایم کلینیکی اختلالات TMD، بخصوص حساسیت عضلات به لمس موثر است.

به عقیده برخی محققان خارج کردن دندانهای پرمولر و عقب بردن دندانهای قدامی به علت قرار دادن فک پایین در وضعیت خلفی سبب ایجاد علایم اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMD) می شود. هدف از این مطالعه، بررسی اثر خارج نمودن دندانهای پرمولر برروی اختلالات مفصل گیجگاهی فکی بود. در این مطالعه مداخله ای، چهار گروه ده نفره تحت درمان ارتدنسی قرار گرفتند. درمان در گروه اول بدون خارج کردن دندان، در گروه دوم با خارج کردن دو پرمولر اول بالا، در گروه سوم با خارج کردن چهار پرمولر اول و در گروه چهارم با خارج کردن ترکیبی دندانها انجام شد. میزان Helkimo Score در تمام گروهها قبل و بعد از درمان و نیز یک و دوسال پس از درمان ارزیابی گردید. جهت آنالیز داده ها از آزمونهای ANOVA و Paired t استفاده شد. نتایج نشان داد میزان Helkimo Score پس از درمان و دوسال بعد با قبل از شروع درمان اختلاف معنی داری در همه گروهها دارد. در سال دوم پس از Debanding در مقایسه با یک سال پس از درمان ارتدنسی تفاوتها در هیچ گروهی معنی دار نبود. مقایسه نتایج درمانی بین چهار گروه اختلاف آماری معنی داری را نشان نداد؛ به عبارت دیگر خارج کردن دندانها اثر سوئی بر اختلالات مفصل گیجگاهی فکی نداشته است.

زمینه و هدف: سردرد یکی از شایع ترین شکایت ها در میان افراد مبتلا به اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMD) می باشد، لذا بررسی بیماران مبتلا به سردرد از نظر مشکلات مفصل فکی ضروری به نظر می رسد. در افراد مبتلا به TMD فعالیت های پارافانکشنال نقش اتیولوژیک مهمی را ایفا می کنند. با توجه به شیوع بالای علائم براکسیسم و TMD در بین افراد مبتلا به سردرد، ارزیابی صحت و میزان این ارتباط می تواند نقش کلیدی را در تشخیص و درمان این دو پدیده ایفا کند. هدف از این مطالعه بررسی رابطه سه گانه میان براکسیسم، TMD و سردرد و همچنین ارزیابی کارآیی درمان های محافظه کارانه TMD با رویکرد ویژه بر Self-management در درمان بیماران مبتلا به سردرد می باشد. روش بررسی: موتورهای جستجویCochrane, Medline and EMBASE databases, PubMed, Scholar, Google Uptodate, BMJ clinical Evidence, MD consult and science direct با استفاده از کلید واژه های مرتبط بین سال های 2015-2000 بررسی شد. از مجموع خلاصه مقالات بررسی شده، متن کامل 80 مقاله مرتبط به دست آمد که از این بین در حدود 30 مقاله مناسب در این مطالعه آورده شد. این بررسی به علت وسعت مقالات در 4 گروه، رابطه براکسیسم با TMD، رابطه TMD و سردرد، رابطه سه گانه براکسیسم، TMD و سردرد و راهکارهای درمانی انجام گردید. نتیجه گیری: اختلالات مفصل گیجگاهی فکی و براکسیسم دو فاکتور شرکت کننده مهم در شروع و تداوم سردرد می باشد و درمان این دو پدیده می تواند در درمان سردرد مؤثر باشد.

زمینه و هدف: اختلالات مفصل گیجگاهی فکی مفهوم وسیعی است که به اختلال عملکرد فکها اشاره می کند. محققان عوامل بسیاری به عنوان علل ایجاد کننده اختلالات ذکر کرده اند. یکی از آنها مال اکلوژن می باشد. تماسهای پیش رس سمت بالانسینگ هم به عنوان نوعی مال اکلوژن شناخته می شود. هدف اصلی از این مطالعه رابطه تماسهای پیش رس سمت بالانسینگ و اختلالات مفصل گیجگاهی فکی می باشد. اهداف فرعی مهمی هم مانند عادات پارافانکشنال و نوع اکلوژن نیز مورد بررسی قرار گرفت. روش بررسی: تعداد شصت بیمار (55 نفر زن و پنج نفر مرد) مراجعه کننده به بخش اختلالات مفصل گیجگاهی فکی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران که علائم اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (درد مفصل. بدکاری مفصل. درد و بدکاری عضلات مضغی) در آنها اثبات شد انتخاب گردیدند. شصت بیمار مراجعه کننده به بخش بیماریهای دهان و دندان هم که مشکلی نداشتند به عنوان گروه کنترل انتخاب گردیدند، همه بیماران در دامنه سنی 20-40 سال انتخاب شدند. پس از معاینه و تکمیل پرسشنامه تجزیه و تحلیل داده ها به روش χ2  انجام شد. یافته ها: مشخص شد که بین اختلالات مفصل گیجگاهی فکی و تماسهای پیش رس سمت بالانسینگ ارتباط معنی داری وجود ندارد. همچنین عادات پارافانکشنال در بیماران دارای علائم اختلالات مفصل گیجگاهی فکی نسبت به گروه کنترل شیوع بیشتری داشت. نوع اکلوژن ارتباط معنی داری با اختلالات مذکور نداشت و بین اورجت افزایش یافته بیش از چهار میلی متر و همچنین کراس بابت ارتباط معنی دار بدست آمد. نتیجه گیری: بیشترین عامل اکلوژن دخیل در ایجاد اختلالات مفصل گیجگاهی فکی، افزایش اورجت و کراس بایت ها می باشد.

سابقه و هدف: با توجه به پیشرفت های اخیر پزشکی و روش های پیشگیری و درمان، میانگین طول عمر در حال افزایش است، وضعیت اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMD) با توجه به تغییرات فیزیولوژیک و پاتولوژیک و سایر عوامل در گروه افراد مسن نیاز به بررسی دارد. لذا هدف از این مطالعه بررسی فراوانی علایم و نشانه های TMD در سالمندان آسایشگاهی می باشد.مواد و روشها: این مطالعه صورت توصیفی ـ تحلیلی به صورت سرشماری بر روی افراد بالای 65 سال ساکن آسایشگاه سالمندان کهریزک تهران شامل 191 زن و 79 مرد بوده اند، انجام شد. کلیه بیماران از نظر علایم و نشانه های TMD مورد معاینه قرار گرفته و اطلاعات در پرونده درج شده وآنالیز آماری انجام گرفت.یافته ها: 40.4% از سالمندان حداقل یک سمپتوم و 83.4% از آنان حداقل یک نشانه داشته اند. زنان بیش از مردان دارای حداقل یک سمپتوم بوده اند. شایع ترین سمپتوم TMD (احساس صدا در گوش) و شایع ترین نشانه (صداهای مفصلی) بوده است. فراوانی اغلب سمپتومها و همچنین نشانه هایی از جمله صداهای مفصلی و عضلات دردناک (Tender)، در زنان بیشتر از مردان بود. فـراوانی اکثـر سمپتومها در افـراد دارای پروتـز کامل بیشتر از افـراد بدون دنـدان و بـدون پروتـز بود. تمامی نشانه هایTMD  در افراد بدون دندان و بـدون پـروتز بـیشتر از افـراد دارای پـروتز کامـل بود (p=0.000).نتیجه گیری: به طور کلی در تحقیق حاضر، فراوانی افراد دارای نشانه بیش از افراد دارای سمپتوم می باشد که احتمالاً حاکی از مخفی کردن علائم در سالمندان، ساز گاری پیدا کردن با مشکلات و یا محدود کردن حرکات فکی می باشد. وجود شایعتر سمپتوم های TMD و اکثر نشانه های TMD در زنان می تواند ناشی از ارتباط احتمالی بین پاتوژن ها و هورمونهای زنانه و تاثیر استرس های روحی در زنان باشد. تمامی نشانه های TMD نیز به علت عدم استفاده از پروتز و وارد آوردن Load بیشتر به مفصل خصوصا هنگام جویدن، در افراد بدون دندان و بدون پروتز بیشتر از افراد دارای پروتز کامل می باشد.

زمینه و هدف: اختلالات تمپورومندیبولار به مجموعه ای از مشکلات عضلانی اسکلتی اطلاق می شود که مفصل گیجگاهی- فکی (تمپورومندیبولار)، عضلات جونده و ساختارهای آناتومیک اطراف را تحت تأثیر قرار می دهد. این اختلالات با علائمی از جمله درد، صدای مفصلی، آسیمتری یا کاهش بازشدگی مندیبل همراه می باشند. اتیولوژی بسیاری از اختلالات مفصل تمپورومندیبولار پیچیده است به همین دلیل درمان های اولیه باید قابل برگشت و غیر تهاجمی باشند. استفاده از اسپلینت های اکلوزالی در کاهش سمپتوم ها مؤثر واقع شده و به همین دلیل در درمان اولیه و حتی طولانی مدت بسیاری از این اختلالات مورد تجویز واقع می گردد. هدف این مقاله ارائه یک بررسی جامع ازانواع اسپلینت های اکلوزالی به زبان فارسی بود. روش بررسی: برای یافتن مطالعات مرتبط جستجو در پایگاه اطلاعاتی Pubmed و Google scholar انجام شد و از کلید واژه های "اسپلینت های اکلوزالی" و "اختلالات تمپورومندیبولار" استفاده شد. معیار ورود مطالعه، مقالات چاپ شده به زبان انگلیسی، در زمینه انواع اسپلینت های اکلوزالی در محدوده سال های 1980 تا 2022 بود. نتیجه گیری: در این مطالعه به معرفی اسپلینت های اکلوزالی و کاربردهای هر کدام از آن ها پرداخته شده است. موفقیت یا شکست درمان با اسپلینت های اکلوزالی به عواملی چون انتخاب صحیح بیماران جهت درمان، فرآیند ساخت و تنظیم اکلوزالی اسپلینت ها و نیز همکاری بیماران بستگی دارد.